• default color
  • blue color
  • orange color
  • green color
CPanel
  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Trang chủ Trao đổi Nên hay không nên Tên Trung Quốc: Phiên âm cách nào?

Tên Trung Quốc: Phiên âm cách nào?

Email In
Đây là vấn đề đã gây không ít thắc mắc, bàn cãi, nhưng cho tới nay việc xử lý vấn đề này vẫn theo kiểu mạnh ai nấy làm, tức là các báo cứ tuỳ nghi theo cách của mình, khi thì viết theo lối Hán-Việt, khi thì viết theo pin in. Mà theo cách đọc Hán-Việt thì nhiều trường hợp biên tập viên các báo “đoán” hoặc đọc không thống nhất, làm cho người đọc đôi khi chẳng biết tin ai.

Ví dụ về sự kiện Thần châu 7, các báo cho biết: con tầu được phóng lên quỹ đạo từ Trung tâm vũ trụ Tửu Tuyền, nhưng báo Tin Tức (ngày 26-9-2008) lại viết Cửu Tuyền. Thực ra nếu chỉ đọc trên các bản tin tiếng Anh, tiếng Pháp thì không thể phiên âm Hán-Việt cho đúng được vì chữ jiu trong Jiuquan có thể là cửu, tửu, cứu, cưu, cựu cho đến tưu, tựu, thậm chí thu, cù, củ hay phì (theo Hán-Việt từ điển, Thiều Chửu, Nhà XB Thanh niên 2006). Nhưng ngày nay nhờ có Internet ta có thể tìm trên Nhân dân Nhật báo hay website của Tân hoa xã (bản tiếng Hoa) các tin liên quan và thấy rằng địa danh đó đúng là Tửu Tuyền (tửu/rượu , tuyền/suối). Vả chăng, ta có thể dùng phép loại suy để thấy rằng không ai lại đặt tên một làng xã, quận huyện nào đó là Cửu Tuyền, bởi Cửu Tuyền là... Chín suối, tức Âm phủ! (Trên tam bảo dưới cửu tuyền/ Tìm đâu thì cũng biết tin rõ ràng (Kiều).

Còn tên của 3 nhà du hành vũ trụ đi trên tàu thì các báo phiên âm đúng tên của 2 người là Lưu Bá Minh (Liu Boming) và Cảnh Hải Bằng (Jing Haipeng) còn một người nữa thì có báo phiên thành Dịch Chí Cường (Tuổi trẻ 25-9-2008), có báo viết là Trác Chí Cương (Tin Tức, Vietnamnet). Đúng ra tên người này (Zhai Zhigang) âm Hán-Việt phải đọc là Trạch Chí Cương (xem mặt chữ Hán thì thấy rõ là Cuơng chứ không phải Cường). Chữ Trạch này người ta viết bộ vũ trên, bộ chuy dưới, Hán ngữ hiện đại và Hán Việt đều có hai cách đọc, một là Di (âm Bắc kinh đọc /ti/ không phải là /dzi/) tương đương Hán-Việt là Địch, nhưng khi là họ (họ tên của một người nào đó) thì người Trung Quốc đoc Zai, lúc này âm Hán-Việt phải dọc là Trạch (chứ không phải Trác).

Phiền toái thế, nên không phải ai biết tiếng Hoa (Hán ngữ hiện đại) cũng giỏi Hán văn, mà Hán văn cổ của Việt Nam cũng có những biến thái khác với cổ văn Trung Quốc. Cho nên theo thiển ý của tôi, trừ những tên đất, tên người đã rất quen thuộc đối với người Việt Nam như Bắc Kinh, Thượng Hải, Quảng Châu,… Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Hồ Cẩm Đào, v.v…còn với những tên địa phương cấp xã, huyện hay những nhân vật mới xuất hiện trên mạng thì cứ nên để nguyên cách viết theo phiên âm latinh của người Trung Quốc, hơn là mỗi người phiên âm Hán-Việt một cách , gây khó khăn cho người đọc.

Nhân đây cũng xin góp ý với các nhà Đài (truyền hình và phát thanh) là nếu phát thanh viên hay biên tập viên khi chuẩn bị các bản tin mà gặp các trường hợp phiên âm la tinh hóa tên đất, tên người của Trung Quốc thì nên hỏi hoặc tra cứu cách đọc sao cho không quá sai với nguyên ngữ chứ không nên đọc theo lối đoán mò. Chẳng hạn có lần tôi đã nghe một bình luận viên truyền hinh tường thuật bóng đá Anh gọi tên một cầu thủ Trung Quốc (đá cho một CLB Anh, từ mấy năm trước) là Li Ti-e (đúng như người Việt Nam phát âm 3 chữ này) trong khi đáng lẽ phải đọc "Li Thia," tức Lý Thiết.

Mặt khác nếu đã theo cách phiên âm Hán-Việt thì cần phải tra cứu cẩn thận để viết cho đúng, nhất là đối với những người nổi tiếng từng được ghi trong sử sách. Chẳng hạn trong lịch sử cận đại Trung Quốc có nhân vật Trương Quốc Đào (một trong những nhà lãnh đạo thời kỳ đầu của ĐCSTQ, sau này ngả theo Quốc dân Đảng), thế mà trong một bài tư liệu về Trung Quốc đăng trên báo Tin Tức số ra ngày 28-8-2008, người biên soạn cứ thản nhiên viết tên ông này là Trương Quốc Đạo (nhắc đi nhắc lại tới 3-4 lần).

Gần đây tôi thấy trên một tờ báo người ta viết "tỉnh Hà Bắc," và mở ngoặc phiên âm là Hubei. Rõ ràng như vậy là rất tuỳ tiện, bời vì nếu là Hà Bắc thì phiên âm la tinh phải là Hebei, còn nếu viết Hubei thì lại là tỉnh Hồ Bắc, không thể lẫn lộn đươc.

Tin mới hơn:
Tin cũ hơn:

 

Tra cứu Quikizi




Tin mới nhận